पर्वत जिल्लाको महाशिला गाउँपालिका वडा नं. ५ लुंखुदेउरालीमा अवस्थित चिसापानी मन्दिर एक प्रसिद्ध धार्मिक स्थल हो। समुन्द्री सत बाट करिब २२६३ अग्लो जिल्लाको तेस्रो अग्लो स्थानमा रहेकोे चिसापानी क्षेत्र घना हरियाली जङ्गल रहेकोे छ चिसापानी क्षेत्र महाशिला र फलेबास नगरपालिका भित्र पर्न गर्छ यो उच्च भाग बाट पुठा हिमाल देखि गणेश हिमाल सम्मका माछापुच्छ्रे, अन्नपूर्ण, धौलागिरी, मनास्लु लगायतका दर्जनौं हिमालहरु प्रत्क्षय रूपमा अबलोकन गर्न सकिन्छ भने बिहानी सुर्यदय र साझको सुर्य अस्त अत्यन्तै मनमोहक देखिन्छ । यही डाडाको शिरमा बिगत २५०बर्ष पहिला स्थापना गरिएको मन्दिर हो चिसापानी कालिका देबि मन्दिर चारैतिर हरियाली जङ्गल सहितको डाँडाकाँडा, स्वच्छ वातावरण र शान्त परिवेशले घेरिएको यो मन्दिर हिन्दू र बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको आस्थाको केन्द्रका रूपमा परिचित छ। यहाँ पुग्ने जो कोहीलाई आध्यात्मिक शान्ति र प्राकृतिक सौन्दर्यको अनुभूति एकैसाथ हुन्छ।

चिसापानी मन्दिरको स्थापना प्राचीनकालदेखि भएको मानिन्छ। हाम्रो उचै ठकुरी हामी सिगाना राज्य बाट बिस्तापित भइ धुवाँकाेट राज्य पछि पैयु राज्यमा आइ सके पछि हाम्रो जिजु सुरबिर उचैको काइलो उचैले अज्ञात स्थान बाट कालिकाको मुर्ति ल्याइ हाम्रो गाउँ चिसापानीमा सुरुमा स्थापना गरेको र त्यस पछि सबै गाउले मिलि गाउँको उच्च शिरमा अहिलेको डाडा मन्दिर तयार गरि चिसापानी कालिका देबिको रूपमा मुर्ति स्थापना गरेको पाइन्छ करिब ४०/५० बर्ष पहिला उक्त मुर्ति चोरी भएको छ । यो मन्दिरमा स्थानीय जनश्रुति अनुसार, यस स्थानमा देवीदेवताको वास रहेको विश्वास गरिन्छ। पहिले यो स्थान साधक तथा तपस्वीहरूको ध्यान–साधनाको केन्द्रका रूपमा समेत रहेको थियो। समयक्रमसँगै स्थानीय बासिन्दाहरूले मन्दिरको संरक्षण र विकास गर्दै आए, जसले गर्दा आज यो धार्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा स्थापित भएको छ।

हाम्रो गाउँ छिपछिपेको धारो , तीन धारे तथा कुवाको चिसोपानी पाइने ठाँउ भएकोले चिसापानी नाम आफैंमा विशेष अर्थ बोकेको छ। यहाँ निस्कने चिसो र स्वच्छ पानीको मुहानका कारण यस स्थानलाई चिसापानी भनिएको विश्वास गरिन्छ। उक्त पानीलाई पवित्र मानिन्छ र यसले रोग निको पार्ने तथा मनोकामना पूरा गर्ने जनविश्वास रहेको छ।

चिसापानी मन्दिरमा विशेषगरी हिन्दू देवी देवताहरूको पूजा–आराधना गरिन्छ। विशेष दिनहरू जस्तै दशैं, चैत दशै लगायतका पर्वहरूमा यहाँ ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ। भने अरु दिन हरु भक्तजनहरू टाढाटाढाबाट यहाँ दर्शन गर्न आउँछन् र पूजा–आराधना गरी आफ्नो मनोकामना व्यक्त गर्छन्।

धार्मिक विश्वासअनुसार, यहाँ सच्चा मनले पूजा गरेमा मनोकामना पूरा हुने जनविश्वास छ। त्यसैले यो मन्दिर आस्थावानहरूको लागि महत्वपूर्ण तीर्थस्थलको रूपमा विकसित हुँदै गएको छ।

मन्दिर वरिपरि हरियाली जंगल, शीतल हावा र रमणीय दृश्यहरूले पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्छ। यहाँबाट देखिने हिमाल, पहाड र आसपासका गाउँहरूको दृश्य अत्यन्त मनमोहक हुन्छ। प्रकृतिप्रेमी र पदयात्रा (trekking) रुचाउनेहरूका लागि पनि यो क्षेत्र उपयुक्त गन्तव्य हो। जसका लागी बिगत केहि बर्ष अघि मेरो नेतृत्वमा देउराली बजार देखि चिसापानी मन्दिर सम्मको ४ घन्टाको छोटाे एक दिनको पदयात्रा अथवा हाइकिङका लागी करिब १ करिब भन्दा धेरै बजेट केन्द्र प्रदेश र स्थानीय तह बाट बिनोयोजन गरि पदमार्ग निर्माणकार्य सम्पन्न भएको छ ।

चिसापानी क्षेत्र स्थानीय पर्यटन प्रवर्द्धनमा समेत महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेको छ। यसले स्थानीय आर्थिक विकासमा समेत टेवा पुर्‍याएको छ।

चिसापानी मन्दिर केवल धार्मिक स्थल मात्र नभई ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र प्राकृतिक सम्पदाको धरोहर हो। यसको संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्नु हामी सबैको दायित्व हो। भविष्यमा उचित व्यवस्थापन र प्रचार–प्रसार भएमा यो क्षेत्र अझै महत्वपूर्ण धार्मिक तथा पर्यटकीय केन्द्र बन्न सक्ने सम्भावना छ।